Land Record:जमीन नावावर कशी करावी | शेत जमीन नावावर कशी करावी | शेत जमीन नावावर करण्याचा खर्च
महाराष्ट्र सरकारने सामान्य नागरिक आणि विशेषतः शेतकरी कुटुंबांसाठी एक ऐतिहासिक आणि दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. आता वडिलोपार्जित जमिनीची वाटणी करण्यासाठी लाखो रुपयांचे मुद्रांक शुल्क (Stamp Duty) भरण्याची गरज उरणार नाही. शासनाच्या नवीन निर्णयानुसार, केवळ ५०० रुपयांच्या नाममात्र शुल्कात जमिनीचे अधिकृत वाटणीपत्र नोंदणीकृत करता येणार आहे.
या क्रांतीकारी निर्णयाचे सविस्तर तपशील आणि प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
१. निर्णयाचे स्वरूप आणि मुख्य उद्देश
पूर्वी जमिनीच्या बाजारमूल्यावर (Market Value) आधारित २% ते ५% मुद्रांक शुल्क भरावे लागत होते, जे अनेकदा लाखांच्या घरात असायचे. यामुळे अनेक कुटुंबे जमिनीची अधिकृत वाटणी टाळत होती.
आर्थिक बचत: आता जमिनीची किंमत कितीही असली, तरी मुद्रांक शुल्क केवळ ₹५०० निश्चित करण्यात आले आहे.
विवादमुक्ती: नाममात्र शुल्कामुळे भाऊबंदकीतील जमिनीचे वाद मिटण्यास आणि ७/१२ उताऱ्यावर स्वतंत्र नोंदी होण्यास मदत होईल.
प्रतिज्ञापत्र शुल्क माफी: केवळ जमीनच नव्हे, तर सर्व प्रकारच्या प्रतिज्ञापत्रांसाठी (Affidavits) लागणारे ५०० रुपयांचे स्टॅम्प शुल्कही सरकारने माफ केले आहे.
२. जमीन वाटणीच्या दोन प्रमुख पद्धती
अ) तहसीलदार कार्यालयामार्फत (कलम ८५):
ही पद्धत अत्यंत सोपी असून महसूल कायद्यानुसार चालते.
प्रक्रिया: सर्व वारसदारांच्या (मुलगा, मुलगी, पत्नी इ.) संमतीने तहसीलदारांकडे अर्ज करावा लागतो.
अंमलबजावणी: तहसीलदारांच्या आदेशानंतर तलाठी ७/१२ उताऱ्यावर स्वतंत्र नोंदी करून फेरफार पूर्ण करतात.
ब) दुय्यम निबंधक कार्यालयात नोंदणी (५०० रुपयांचे वाटणीपत्र):
ज्यांना कायदेशीर दस्तऐवज (Registered Deed) हवा आहे, त्यांच्यासाठी ही तरतूद आहे.
दस्तऐवज: ५०० रुपयांच्या स्टॅम्पवर ‘वाटणीपत्र’ तयार करून दुय्यम निबंधक कार्यालयात नोंदणी करावी लागते.
आवश्यक कागदपत्रे: मूळ ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार पत्रक, सर्व वारसदारांचे आधार कार्ड आणि दोन साक्षीदार.
३. या निर्णयाचे फायदे
कायदेशीर स्पष्टता: नोंदणीकृत वाटणीपत्रामुळे भविष्यातील कौटुंबिक कलह आणि कायदेशीर गुंते कायमचे संपतात.
स्वतंत्र मालकी: प्रत्येक वारसदाराला स्वतःच्या नावाचा स्वतंत्र ७/१२ उतारा मिळणे सुलभ होते, ज्यामुळे कर्ज काढणे किंवा योजनांचा लाभ घेणे सोपे जाते.
पारदर्शकता: सरकारी रेकॉर्ड अद्ययावत राहिल्यामुळे मालकी हक्काबाबतची अस्पष्टता दूर होते.
४. महत्त्वाच्या अटी आणि नियम
रक्तसंबंधातील वारस: ही ५०० रुपयांची सवलत केवळ रक्तसंबंधातील वारसदारांमध्ये (आई, वडील, मुलगा, मुलगी, भाऊ, बहीण, नातू, नात) होणाऱ्या वाटणीसाठीच लागू आहे. कुटुंबाबाहेरील व्यक्तीला जमीन दिल्यास पूर्ण मुद्रांक शुल्क भरावे लागेल.
सर्वांची संमती: वाटणीपत्रावर कुटुंबातील सर्व कायदेशीर वारसदारांची स्वाक्षरी आणि संमती असणे अनिवार्य आहे.
मर्यादा: जर एखादा वारसदार संमती देत नसेल, तर हे प्रकरण दिवाणी न्यायालयात (Civil Court) न्यावे लागेल.
निष्कर्ष: शासनाचा हा निर्णय ग्रामीण महाराष्ट्रातील शेतकरी कुटुंबांसाठी वरदान ठरणार आहे. यामुळे जमिनीचे तुकडे अधिकृतपणे नोंदवले जातील आणि सामान्य माणसाचे हजारो रुपये वाचतील.
तुम्हाला तुमच्या जमिनीचा ७/१२ उतारा, फेरफार (Mutation) किंवा ८-अ उतारा ऑनलाईन कसा पाहायचा, याबद्दल सविस्तर माहिती हवी आहे का