Vehicle Fitness Certificate, NOC Regulations: टोल कर वसुली अधिक पारदर्शक आणि कडक करण्यासाठी केंद्र सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे.
वाहन फिटनेस प्रमाणपत्र मंजुरीसाठी नवीन नियम:
राष्ट्रीय महामार्गांवर प्रवास करणाऱ्या वाहन मालकांसाठी ही महत्त्वाची बातमी आहे. टोल कर वसुली अधिक पारदर्शक आणि कडक करण्यासाठी केंद्र सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. आता, जर तुमच्या वाहनाचे टोल पेमेंट थकले असेल, तर तुम्ही एनओसी मिळवू शकणार नाही किंवा त्याचे फिटनेस सर्टिफिकेट नूतनीकरण करू शकणार नाही.
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने “केंद्रीय मोटार वाहन (दुसरी सुधारणा) नियम, २०२६” अधिसूचित केले आहे. या नवीन नियमामुळे केंद्रीय मोटार वाहन नियम, १९८९ मध्ये महत्त्वपूर्ण बदल घडून आले आहेत. इलेक्ट्रॉनिक टोल कलेक्शन मजबूत करणे आणि टोल चोरी पूर्णपणे नष्ट करणे हे त्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.
सरकारचा हा निर्णय “मल्टी-लेन फ्री फ्लो” सिस्टिमच्या भविष्यातील अंमलबजावणीच्या तयारीचा एक भाग आहे. या सिस्टिम अंतर्गत, महामार्गांवर कोणतेही भौतिक टोल अडथळे नसतील; त्याऐवजी, वाहने न थांबता जातील आणि टोल आपोआप कापला जाईल. कडक नियमांमुळे कोणताही वाहन मालक पैसे न चुकवता जाऊ शकणार नाही याची खात्री केली जाईल.
महत्वाची माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा
नियम सोपे करण्यासाठी, सरकारने ‘फॉर्म २८’ मध्ये देखील बदल केले आहेत. अर्ज करताना, वाहन मालकांना आता त्यांच्या वाहनावर कोणताही टोल थकबाकी नसल्याचे घोषित करावे लागेल.
शिवाय, फॉर्म २८ चे काही कलम आता ऑनलाइन पोर्टलद्वारे इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने जारी केले जाऊ शकतात, ज्यामुळे सर्वसामान्यांना सुविधा मिळेल. या कडक तरतुदींमुळे केवळ सरकारी महसूल वाढणार नाही तर महामार्गावरील वाहतूक कोंडी देखील कमी होईल.
भारतातील वाहन फिटनेस प्रमाणपत्र आणि ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) नियमांचे स्पष्ट स्पष्टीकरण येथे आहे (नवीनतम नियम आणि आवश्यकतांसह अद्यतनित):
🚗 १. वाहन फिटनेस प्रमाणपत्र (FC)
ते काय आहे?
फिटनेस प्रमाणपत्र हे पुष्टी करते की वाहन रस्त्यासाठी योग्य आहे – म्हणजे ते कायद्याने ठरवलेल्या सुरक्षितता आणि प्रदूषण मानकांची पूर्तता करते.
बहुतेक वाहनांसाठी, विशेषतः व्यावसायिक वाहनांसाठी, भारतीय रस्त्यांवर कायदेशीररित्या चालवणे अनिवार्य आहे.
कोणाला आणि केव्हा याची आवश्यकता आहे?
व्यावसायिक वाहने: नोंदणीनंतर लगेचच फिटनेस प्रमाणपत्र आवश्यक असते आणि ते वेळोवेळी नूतनीकरण केले पाहिजे (वय/प्रकारानुसार सामान्यतः दर १-२ वर्षांनी).
खाजगी वाहने: फिटनेस आवश्यकता सामान्यतः एका विशिष्ट वयानंतर लागू होते (उदा. १५ वर्षे आणि दर ५ वर्षांनी नियतकालिक नूतनीकरण). �
प्रक्रिया आणि कागदपत्रे
फिटनेस प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी/नूतनीकरण करण्यासाठी:
अर्ज (फिटनेस नूतनीकरणासाठी फॉर्म)
नोंदणी प्रमाणपत्र (RC)
अपडेट रोड टॅक्सचा पुरावा
वैध विमा
प्रदूषण नियंत्रणाखालील (PUC) प्रमाणपत्र
FC जारी/नूतनीकरण करण्यापूर्वी RTO अधिकाऱ्यांकडून वाहनाची प्रत्यक्ष तपासणी केली जाते.
वैधता आणि नूतनीकरण
वाहन प्रकारानुसार बदलते.
व्यावसायिक वाहने: साधारणपणे दर 1-2 वर्षांनी.
खाजगी वाहने: प्रथम निश्चित वयानंतर नंतर नियतकालिक नूतनीकरण.
दंड आणि अनुपालन
वैध फिटनेस प्रमाणपत्राशिवाय वाहन चालवल्यास दंड आणि कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
अलीकडील सुधारणांमध्ये फिटनेस नूतनीकरण न भरलेल्या टोल किंवा वापरकर्ता शुल्क देयकेशी देखील जोडले गेले आहे – प्रलंबित हायवे टोल असलेल्या वाहनांना देयके पूर्ण होईपर्यंत फिटनेस प्रमाणपत्र नाकारले जाऊ शकते.
व्यवसाय मानक
📄 2. ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC)
NOC म्हणजे काय?
ना हरकत प्रमाणपत्र हे प्रादेशिक परिवहन कार्यालय (RTO) कडून एक अधिकृत दस्तऐवज आहे जे प्रमाणित करते की RTO ला खालील गोष्टींवर “नाही आक्षेप” आहे:
दुसऱ्या राज्यात पुन्हा नोंदणीकृत करणे, किंवा
विक्री / मालकी अधिकारक्षेत्रात हस्तांतरित करणे.
हे मोटार वाहन कायदा, १९८८ च्या कलम ४८ द्वारे नियंत्रित केले जाते.
NOC कधी आवश्यक आहे?
✔ वाहन दुसऱ्या राज्यात कायमचे हलवणे
✔ दुसऱ्या राज्यातील खरेदीदाराला वाहन विकणे
✔ स्थानांतरानंतर नवीन RTO अंतर्गत पुन्हा नोंदणी
लहान भेटी किंवा तात्पुरत्या मुक्कामासाठी सामान्यतः आवश्यक नसते.
कागदपत्रे आणि अटी
एनओसी मिळविण्यासाठी तुम्हाला सहसा आवश्यक असते:
फॉर्म २८ मध्ये अर्ज
आरसी आणि विमा
कर भरणा पावत्या
पीयूसी प्रमाणपत्र
फिटनेस प्रमाणपत्र पुरावा (लागू असल्यास)
कोणतेही कर/दंड भरावे लागत नाहीत
(वाहतूक वाहनांना परवाना परत करणे आणि थकबाकी भरणे यासारख्या अतिरिक्त आवश्यकता असतात.)
परिवहन
अलीकडील नियामक अद्यतन
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने (MoRTH) अनुपालन मजबूत करण्यासाठी मोटार वाहन नियम, १९८९ मध्ये सुधारणा केली आहे:
🚫 सर्व प्रलंबित राष्ट्रीय महामार्ग वापरकर्ता शुल्क (टोल) देयके भरल्याशिवाय कोणतेही एनओसी जारी केले जाणार नाही.
🚫 न भरलेल्या टोल असलेल्या वाहनांना फिटनेस प्रमाणपत्र नूतनीकरण किंवा जारी करण्यास देखील नकार दिला जाऊ शकतो.
या बदलाचा उद्देश टोल चुकवेगिरीला आळा घालणे आणि मालकी हस्तांतरण किंवा आंतरराज्यीय स्थलांतर करण्यापूर्वी अनुपालन सुनिश्चित करणे आहे.
व्यवसाय मानक
व्यावहारिक नोट्स
एनओसी जारी केल्यानंतर सामान्यतः विशिष्ट कालावधीत (सामान्यतः ६ महिन्यांत) वापरला पाहिजे (पुनर्नोंदणी लागू केली जाते).
ट्रॅफिक चलन, कर, टोल वापरकर्ता शुल्क किंवा निराकरण न झालेल्या समस्यांमुळे काही राज्यांमध्ये/संदर्भांमध्ये NOC जारी करणे रोखले जाऊ शकते.
📌 सारांश: प्रमुख फरक
ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC)
पैलू
फिटनेस प्रमाणपत्र
उद्देश
रस्त्यावरील योग्यता प्रमाणित करते
वाहनाचे हस्तांतरण/पुनर्नोंदणी करण्यास परवानगी देते
रस्त्यावर चालण्यासाठी (विशेषतः व्यावसायिक) आवश्यक
आंतरराज्यीय हालचाल किंवा मालकी हस्तांतरण
नूतनीकरण
वाहन प्रकारानुसार, नियतकालिक
प्रति हस्तांतरण/हस्तांतरण प्रकरणात एक वेळ
टोल शुल्काशी जोडलेले?
हो — नूतनीकरण अवरोधित केले जाऊ शकते
हो — अलीकडील नियमांनुसार जारी करणे अवरोधित केले जाऊ शकते
तुम्हाला हवे असल्यास, मी तुम्हाला तुमच्या प्रदेशात (उदा. मुंबई / महाराष्ट्र) ऑनलाइन/ऑफलाइन FC किंवा NOC साठी अर्ज करण्यासाठी राज्य-विशिष्ट पायऱ्या आणि शुल्क तपशील देखील देऊ शकतो. फक्त मला कळवा!